12/11/2018 - سه شنبه 20 آذر 1397

آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها

آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها


آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها

مصوب 5/5/1384

ماده 1- علاوه بر عبارات و اصطلاحات مندرج در ماده ( 2 ) قانون مدیریت پسماندها مصوب 1383 عبارات و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود.

1- قانون : قانون مدیریت پسماندها مصوب 1383

2- جداسازی : جدا کردن زباله ها از یکدیگر

3-بازیافت : فرآیند تبدیل پسماند به مواد یا انرژی قابل استفاده مجدد

4-کار گروه ملی : کار گروه ملی مدیریت پسماند ها

5- صندوق : صندوق ملی محیط زیست ( موضوع بند "ب" ماده ( 68 ) قانون برنامه چهار توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1383 )

6- موسسه استاندارد : موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

7- جزء ویژه : آن دسته از پسماندهای ویژه ایجاد شده توسط اشخاصی که عمدتا ً تولید کننده پسماند عادی هستند.

8- سازمان : سازمان حفاظت محیط زیست.

ماده 2- برای دستیابی به هماهنگی بین دستگاه های مذکور در قانون، کار گروه ملی با ترکیب زیر تشکیل می شود.

1- رییس سازمان حفاظت محیط زیست ( رییس کار گروه )

2- معاون وزارت کشور ( رییس سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور)

3- معاون وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی

4- معاون وزارت صنایع و معاون

5- معاون وزارت نفت

6- معاون وزارت نیرو

7- معاون وزارت جهاد کشاورزی

8- معاون موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

9- معاون سازمان صدا و سیما ی جمهوری اسلامی ایران

10- معاون سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور

11- معاون شهرداری تهران

12- معاونان سایر دستگاهها حسب مورد

تبصره : کار گروه استانی جهت هماهنگی در سطح استان با ترکیب مدیران دستگاه های مذکور در استان به مسیولیت معاون امور عمرانی استانداری و دبیری مدیر کل دفتر شهری و روستایی تشکیل می گردد.

کار گروه مذکور می تواند در صورت لزوم کار گروه های شهرستانی را با ترکیب مشابه به مسیولین معاون فرماندار در سطح شهر استان ها تشکیل دهد.

ماده 3- وظایف کار گروه ملی با رعایت قانون به شرح زیر می باشد :

1- تدوین، تنظیم و بازنگری جداول فهرست پسماندهای موضوع تبصره (2) ماده (2 ) قانون برای تصویب در شورای عالی حفاظت محیط زیست. دستگاه ها باید فهرست پسماندهای ویژه مورد نظر خود را به کار گروه ملی اعلام نمایند و دستگاه های پیشنهاد دهنده در هنگام بررسی موارد پیشنهادی خود با حق رای در کار گروه حضور می یابند.

2- ایجاد هماهنگی بین دستگاه ها ، برای پیشنهاد استاندردهای مقرر در قانون به موسسه استاندارد.

3- ایجاد هماهنگی بین دستگاه های مجری قانون در اجرای امور فرهنگی ، آموزشی و اطلاع رسانی

4- پیشنهاد اصلاح فهرست ماده (12) آیین نامه ناظر بر اخذ هزینه های بازیافت از تولید کنندگان و وارد کنندگان.

5- پیشنهاد برای گسترش استفاده از مواد اولیه بازیافتی

6- پیشنهاد ضوابط و دستور العمل های مربوطه به :

الف – دفع، پردازش و بازیافت پسماندها

ب – حدود تشخیص پسماندهای ویژه

پ – شیوه های تولید و مصرف به نحوی که پسماند کمتری ایجاد شود.

ت – چگونگی واگذاری مدیریت اجرایی پسماندها به اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی سرمایه گذاری در امور مدیریت پسماندها.

7- ارایه سایر پیشنهادهای مرتبط با مدیریت پسماندها

ماده 4- مدیریت های اجرایی پسماندهای عادی باید طرح جامع و تفصیلی مدیریت پسماند را به گونه ای تهیه کنند که در مراکز استان ها و همچنین شهرهای با جمعیت بیش از یک میلیون نفر تا پایان سال 1390 و در سایر شهر ها و روستاها تا پایان سال 1392 ، همه پسماندهای عادی را به صورت تفکیک شده جمع آوری نمایند.

تبصره 1- طرح جامع یاد شده در کار گروه تبصره ماده (2) این آیین نامه و طرح تفصیلی آن در شورای اسلامی مربوط تصویب میشود.

تبصره 2- جزء ویژه پسماندهای عادی و کشاورزی، پسماند عادی محسوب نشده اما مدیریت اجرایی آن به عهده مدیریت اجرایی پسماند عادی می باشد که در برنامه راهبردی مدیریت پسماند عادی، اجزای آن پیش بینی خواهد شد.

تبصره 3- اعتبارات مورد نیاز برای آموزش و اطلاع رسانی پسماندها توسط وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) تامین خواهد شد.

ماده 5- وزارت کشور باید با هماهنگی سازمان شیوه نامه های اجرایی مدیریت پسماندهای عادی و کشاورزی پسماند ویژه تبدیل شده به پسماند عادی از قبیل تولید، ذخیره سازی، جمع آوری، جداسازی، حمل و نقل، بازیافت، پردازش و دفع را با رعایت ماده (11) قانون، شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه تهیه و به مورد اجرا گذارد.

تبصره : شیوه نامه های موضوع این ماده پس از تهیه و انتشار در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران به منزله اعلام بوده و لازم الاجرا می باشد.

ماده 6- وزارت کشور موظف است :

1- ضوابط، مقررات و دستور العمل های قانونی را به مدیریت های اجرایی پسماند عادی و شوراهای اسلامی ابلاغ نماید.

2- بانک اطلاعاتی مدیریت پسماندهای عادی و کشاورزی را تهیه و برای تکمیل بانک اطلاعاتی جامع پسماندها به سازمان ارایه نمایند.

3- محل دفع پسماندهای عادی را بر اساس ضوابط زیست محیطی و با هماهنگی سازمان و وزارت جهاد کشاورزی تعیین نماید.

4- شیوه نامه انعقاد قرارداد و ارجاع عملیات مدیریت پسماند به اشخاص حقیقی و حقوقی ذیصلاح را تهیه نماید.

5- شیوه نامه های اجرایی سازماندهی اشخاص حقیقی و حقوقی که قبل از تصویب قانون و آیین نامه در عملیات مدیریت پسماند عادی فعالیت داشته اند را تهیه نماید.

6- با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تهیه شیوه نامه موضوع ماده (5) قانون همکاری نماید.

ماده 7- محل های دفع تعیین شده پسماندها در صورت لزوم ، با اجرای مفاد قانون نحوه خرید و تملک در اختیار مدیریت های اجرایی پسماندها قرار گرفته تا طبق ضوابط و مقررات مربوط بهره برداری گردد.

ماده 8- تولید کنندگان پسماند عادی و اشخاص حقیقی و حقوقی مسیول مراکز و مجتمع هایی که پسماند عادی تولید می کنند، از قبیل ساکنین منازل، مدیران و متصدیان مجتمع ها و شهرک ها، اردوگاه ها، سربازخانه ها ، واحد ها و مجتمع های تجاری، خدماتی، آموزشی، تفریحی و تفرگاهی در قبال مدیریت اجرایی پسماند عادی پاسخگو بوده و ملزم به رعایت مقررات و شیوه نامه های آیین نامه می باشند.

ماده 9- کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که مبادرت به عملیات ساختمانی و عمرانی از هر قبیل در سطح شهر، روستا و بخش مینمایند، باید مقررات و شیوه نامه های مربوط در خصوص جداسازی، ذخیره و انتقال نخاله های ساختمانی را رعایت نمایند.

ماده 10- بخشداری ها باید بر اساس شیوه نامه های ارسالی از طرف وزارت کشور نسبت به جمع آوری، حمل و دفع پسماندهای عادی بین راهی از قبیل پسماندهای رستوران ها پمپ بنزین ها و سایر تاسیسات اطراف راه ها و حریم راه ها اقدام نمایند.

تبصره : راه داری ها باید در مدیریت پسماندهای حریم جاده ها و اماکن بین راهی با بخشداری ها همکاری نمایند.

ماده 11- کلیه مراکز تولید کنند پسماندهای ویژه همچنین تولید کنندگان جزء ویژه پسماند عادی (خانگی) باید نسبت به جداسازی پسماندهای ویژه از پسماند عادی در محل تولید اقدام نمایند.

ماده 12- تولید کنندگان و وارد کنندگان اقدام مشروح زیر باید پسماند حاصل از کالاهای خود را بازیافت نمایند. در صورتی که نتواند به این امر اقدام نمایند، باید برابر نیم در هزار ارزش کالا را همزمان با فروش و یا ورود به صندوق پرداخت مایند صندوق باید به نسبت بازیافت پسماند حاصل از هر یک از اقلام مزبور، مبالغ دریافتی را در اختیار واحد های بازیافت کننده آن قلم از پسماند قرار دهد. متخلفین به مجازات های تعیین شده در ماده (16) قانون محکوم خواهند شد.

1- مواد پلیمری از قبیل پلاستیک ها،و لاستیک

2- کالاهای شیشه ای ، کریستال

3- اشیای ساخته شده از فلزات ساده و آلیاژی

4- اشیای ساخته شده از چوب و نیوپان

5- کالاهای ساخته شده از مقوا و کاغذ

6- انواع روغن های روانکار

7- کالاهایی که حداقل از دو جزء شیشه ، فلز ، پلیمر ، سلولز تشکیل شوند.

8- لوازم برقی و الكترونیکی

9- انوع مصالح ساختمانی از نوع کانی های غیر فلزی

تبصره 1- واحد های تولیدی که از مواد بازیافتی استفاده می کنند، به ازای استفاده از اینگونه مواد از پرداخت مبلغ تعیین شده معاف خواهند شد.

تبصره 2- واحد های تولیدی که محصولات خود را صادر می کنند و یا وارد کنندگانی که کالای خود را مرجوع می کنند، به ازای میزان کالای صادره شده و یا مرجوعی، از پرداخت مبلغ تعیین شده معاف خواهند شد.

تبصره 3- تجدید نظر در اقلام و مبلغ مذکور حسب مورد پس از طرح در کار گروه ملی یا پیشنهاد سازمان و تصویب هییت وزیران خواهد بود.

ماده 13- تولید کنندگان، وارد کنندگان و کسانی که مسیولیت بسته بندی مواد و محصولاتی که منجر به ایجاد پسماندهای ویژه میگردند ( از جمله سموم و کود های شیمیایی) باید نحوه استفاده، نگهداری، حمل و نقل و دفع پسماندهای حاصل از مصرف و نیز اشیاء و موارد آلوده شده به آنها را پس از تایید مراجع ذیربط بر روی بسته بندی درج نمایند.

ماده 14- وزارت امور اقتصادی و دارایی باید از طریق گمرکات، از ورود کالاهایی که بر اساس فهرست اعلام شده از سوی سازمان، دارای پسماند ویژه غیر مجاز می باشد جلوگیری نماید.

ماده 15- سازمان باید نسبت به تدوین فهرست کالاهایی که پس از مصرف، پسماند بیشتر یا پسماند با بازیافت مشکل تر و یا پسماند خطرناک ایجاد می کنند اقدام و شیوه نامه نحوه مدیریت آنها را تهیه و حسب مورد به دستگاه ذیرلبط اعلام نماید.

ماده 16- موسسه استاندارد باید ظرف یکسال پس از ابلاغ این آیین نامه استانداردهای زیر را تدوین نماید :

1- استاندارد کاغذ و پلاستیک بازیافتی و موارد مجاز استفاده آنها از جنبه های فنی و بهداشتی

2- استاندارهای کود آلی به خصوص کود کمپوست حاصل از پردازش پسماندهای عادی و کشاورزی

3- استاندارد تاسیسات و تجهیزات مرتبط با مدیریت پسماندها از جمله دستگاه های زباله سوز و نوع پسماندهای ورد پذیرش از جنبه فنی و بهداشتی

4- استاندارد علایم نشان دهنده نوع و جنس پلاستیک ها و نیز پلاستیک های قابل تجزیه در طبیعت

5- استاندارد علایم نشان دهنده نوع و جنس پلاستیک ها ی قاابل تجزیه در طبیعت.

ماده 17- واحد های بازیافت که با ضوابط زیست محیطی سازمان تطابق داشته باشند، از حداکثر تسهیلاتی که برای احداث و ادامه فعالیت واحد های صنعتی در نظر گرفته می شود برخوردار خواهند بود.

تبصره 1- در صورت پرداخت هر گونه یارانه یا تعلق نرخ ترجیحی برای حمایت از انواع کود شیمیایی، کود های کمپوست نیز به همان میزان بهره برداری خواهند شد.

تبصره 2- وزارت نیرو باید برق حاصل از بازیافت را بر اساس تصویب نامه شماره 168285/ ت 33188 مورخ 8/4/1384 خریداری نماید.

ماده 18- سازمان مدیریت و برنامه ریزی باید با همکاری دستگاه های اجرایی ذیربط در هر مورد، نسبت به تشخیص صلاحیت مشاوران و پمانکاران ذیصلاح حقیق و حقوقی اقدام نماید.

ماده 19- تولید کنندگان پسماندهای ویژه مندرج در جدول شماره (1) ملزم به کاهش مقدار و یا شدت آلودگی پسماندها مطابق جدول مذکور بوده و باید پسماند تولیدی و ظرفیت فعالیت خود را در فرم های اظهار نامه ثبت و به سازمان گزارش نمایند. جدول مذکور حسب مورد با پیشنهاد سازمان (کار گروه ملی ) و تصویب هییت وزیران قابل تغییر می باشد. متخلفین از مفاد این ماده به حداکثر مجازات مقرر در ماده (16) قانون محکوم خواهند شد. سازمان باید ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه، نسبت به تهیه فرم های اظهار نامه مربوط اقدام نماید.

جدول شماره (1) : موضوع ماده (19)

تولید کنندگان پسماند

نوع پسماندها

میزان پسماند و یا مشخصات آن

واحد های تصفیه دوم روغن

مجموع پسماندها

حداکثر تا 20 درصد وزن روغن پایه تولیدی

واحد های کلر الکالی با سل جیوه

پسماندهای جیوه ای خشک

حداکثر تا 5/2 درصد وزن کلر تولیدی

تولید روی به روش انحلال در اسید

مجموع پسماند ها

حداکثر تا 4 برابر وزن روی تولیدی

ماده 20- کلیه تولید کنندگان، وارد کنندگان و توزیع کنندگان کالا و مواد باید مشخصات، مقدار و نحوه مدیریت پسماند ویژه خود را به شرح مندرج در اظهار نامه ، به سازمان و دستگاه ذیربط ارایه نمایند. متخلفین از مفاد این ماده به مجازات های مقرر در ماده (16) قانون محکوم خواهند شد.

ماده 21- پسماندهای دامپزشکی به عنوان پسماندهای ویژه کشاورزی، مشمول ماده (11)قانون می باشند.

ماده 22- سازمان باید با رعایت ماده (11) قانون، بر اساس کمیت و کیفیت پسماندهای ویژه صنعتی، محل های مناسب دفع آن را مطالعه و به وزارت خانه های کشور و صنایع و معادن پیشنهاد نماید.

ماده 23- سازمان باید ضوابط زیست محیطی محل های دفع و دفن پسماندها اعم از ویژه و عادی را تعیین و به دستگاه های ذیربط اعلام نماید.

ماده 24- سازمان حسب مورد مرجع تشخیص حد تبدیل پسماند ویژه و عادی به یکدیگر بر اساس تعیین میزان و غلظت عامل خطرناک در پسماند می باشد.

ماده 25- دستگاه های ذیربط باید قبل از صدور مجوز محل دفن زباله ها و پسماندها نسبت به استعلام و اخد تاییدیه وزارت نیرو در زمینه عدم تاثیر پذیری منابع آبی اقدام نماید.

ماده 26- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور باید در شرح خدمات مشاوران تهیه کننده طرح های توسعه و عمران، اجرای تبصره(1) ماده (12) قانون را منظور نماید.

ماده 27- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تا شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه، معیارها و ضوابط موضوع ماده (5) قانون را تهیه و ابلاغ نماید.

ماده 28- مدیریت اجرایی پسماندها باید از خدمات کارشناسان و متخصین واجد شرایط (به طور ترجیحی بهداشت محیط و محیط زیست ) استفاده نمایند.

ماده 29- مراجع مسیول موضوع ماده (7) قانون مدیریت پسماندها ، به منظور کنترل انتشار آلودگی های ناشی از انتقال زباله ها و پسماندهای به منابع آبی به ویژه منابع تامین کننده آب شرب، از دفع پسماندهای موجود در آبراهه ها، منابع آبی و مخازن پشت سدها جلوگیری نمایند.

ماده 30- سوزاندن پسماند در محیط آزاد و یا در پسماند سوزهای غیر استاندارد و مغایر با ضوابط و شیوه نامه های مربوط، ممنوع است.

ماده 31- تخلیه کنندگان پسماندهای ویژه در اماکن غیر مجاز و همچنین خودروهای تخلیه کننده پسماندهای ویژه حسب مورد، به حداکثر مجازات های تعیین شده در مواد (16) و (20) قانون محکوم خواهند شد.

ماده 32- سازمان باید تا یکسال پس از ابلاغ این آیین نامه، بانک اطلاعاتی جامع پسماندهای را با همکاری دستگاه ها و مدیریت های اجرایی ذیربط تهیه نماید.

ماده 33- نقل و انتقال درون مرزی پسماندهای ویژه، تابع آیین نامه اجرایی حمل و نقل مواد خطرناک (موضوع تصویب نامه شماره 44870/ت 22029 ه مورخ 27/12/1380 هییت وزیران ) و اصلاحیه های بعدی آن خواهد بود.

ماده 34- کلیه اشخاص حقیق و حقوقی که مبادرت به نقل و انتقال برون مرزی پسماندهای ویژه می نمایند باید مفاد کنوانسیون بازل را رعایت نموده و اطلاعات لازم را در اختیار سازمان ( مرجع ملی كنوانسیون بازل ) قرار دهند. اشخاص حقیقی و حقوقی که مفاد کنوانسیون را رعایت نکنند یا اطلاعات نادرست به سازمان ارایه نمایند به حداکثر مجازات های تعیین شده در ماده (16) قانون محکوم خواهند شد.

ماده 35- زباله های دریایی و مصالح لایروبی دریایی تابع ضمیمه پنجم کنوانسیون و کنوانسیون وفع مواد زاید در دریا بوده و کار گروه ملی باید در تدوین ضوابط و شیوه نامه های مربوط ، مفاد کنوانسیون مزبور را لحاظ نماید.

ماده 36- نیروهای انتظامی و مامورین سازمان، همچنین مامورین وزارت کشور، شهرداری ها، دهیاری ها و بخشداری ها در صورتی که وظایف قوه قضاییه را زیر نظر دادستان تعلیم گرفته باشنداز لحاظ اجرای قانون و آیین نامه و شیوه نامهای ناشی از آن در ردیف ضابطین قوه قضاییه قرار می گیرند. وزاتخانه های کشور و دادگستری باید زمینه های آموزش، تنظیم و تدوین شیوه نامه نحوه اقدام مامورین مذکور را فراهم آورند مامورین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو باید نسبت به شناسایی، گزارش و پیگیری از تخلف های مرتبط با این قانون اقدام نمایند.

ماده 37- دستگاه های مذکور در تبصره ماده (6) قانون، باید در اجرای تکالیف این تبصره برنامه سالانه خود را تنظیم و اعتبارات را پیش بینی تا در قانون بودجه گنجانده شود.

ماده 38- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور باید اعتبارات لازم جهت اجرایی شدن این آیین نامه را در لوایح بودجه پیش بینی نماید.

ماده 39- دستگاه های مشمول ماده (21) عبارتند از : وزارت کشور (بخشداری ها)، سازمان شهردای ها و دهیاری های کشور (شهرداری ها و دهیاری ها )، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنایع و معاون ، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت راه و ترابری.

برای دانلود فایل آیین نام اجرایی قانون مدیریت پسماند اینجا کلیک کنید.